Hoe snel vormen we eigenlijk een beeld van een ander? En hoeveel ruimte geven we onszelf om dat beeld te verbreden? 

Tijdens de Vreedzame Verdiepingssessie voor trainers stond meervoudig perspectief centraal. Niet alleen als onderwerp om over te praten, maar vooral als iets om zelf te ervaren. We gingen met elkaar in gesprek, onderzochten onze eigen aannames en vooroordelen en ontdekten hoeveel er kan ontstaan wanneer we bereid zijn door de bril van een ander te kijken. Want (online) beelden zijn er snel. De context komt vaak pas later. 

Eerst naar jezelf kijken 

We begonnen de inspiratiesessie met een vraag die direct iets in beweging zette: wees eens eerlijk – over wie heb jij een vooroordeel? 

Die vraag nodigde uit om niet meteen naar de ander te kijken, maar eerst naar onszelf. Want hoe open we ook proberen te zijn: we kijken allemaal vanuit onze eigen bubble en referentiekader. 

In het gesprek ervaarden we hoe waardevol het is om onze eigen bril te herkennen. Welke aannames maken we? Wat vullen we in? En wanneer nemen we iets voor waar aan zonder de ander echt te hebben gesproken? 

Spreker Augusto de Campos Neto nam ons mee in theorie en praktijk van het meervoudig perspectief en verwoordde het treffend: beelden gaan sneller dan context. 

Juist daarom begint meervoudig perspectief bij zelfreflectie. Bij het onderzoeken, herkennen en bespreken van wat je nog niet weet en het ongemak of juist het plezier dat dat oplevert. 

Tijdens de sessie stonden we stil bij polarisatie en waar we onze aandacht op richten. Kijken we vooral naar opvallende tegenpolen, of hebben we oog voor het midden en wat daar wérkelijk speelt?  Je oor te luisteren leggen in het midden en daar actief relatie maken is essentieel. 

Van oordeel naar nieuwsgierigheid 

Ervaren trainer Saskia van den Bos vulde het verhaal van Augusto aan met hoe je aan de slag kunt met het belang van context en relatie.  

Zij gaf via een persoonlijke anekdote op een concrete manier – voelbaar – mee waarom je in de schoolpraktijk soms even buiten het systeem moet stappen ten gunste van het menselijke.  Haar tip: formuleer bij een situatie minimaal zeven mogelijke hypotheses. Wat zou er nog meer kunnen spelen? Welke andere verklaringen zijn mogelijk? 

En durf de ander te vragen: Hoe ben jij het gewend? 

Zo’n eenvoudige vraag kan een heel ander gesprek openen.  Relatie maken.  Augusto benadrukte hierbij het woord temporiseren meerdere malen.  Voor een breder perspectief, vragen stellen en context begrijpen, moet je tijd maken.   

Van het gesprek naar de wijk 

Vanuit deze persoonlijke reflectie maakten we de stap naar de school en de wijk. Want wat betekent meervoudig perspectief voor de manier waarop we kijken naar de deelnemers van onze training en hun rol in het pedagogisch ontwikkelklimaat? 

Tijdens de intervisie brachten deelnemers in kleine groepen eigen casussen in. In intervisie is meteen merkbaar wat verschillende perspectieven kunnen verruimen, in co-creatie weet je zoveel meer! 

Bij de lunch benoemde Coen, een van de deelnemers, de energie waarmee hij opgeladen weer aan het werk kan.  Ook het besef dat anderen met vergelijkbare vraagstukken bezig zijn, gaf herkenning en verbinding. 

Een ander inzicht: je hoeft het niet altijd zelf op te lossen. Door niet direct jouw oplossing op een casus te leggen, ontstaat ruimte voor anderen om bij te dragen wat nodig is. 

Een van de opbrengsten vatte de kracht van het kijken vanuit meerdere perspectieven mooi samen: “Ik zie weer nieuwe ingangen. Ik ga steeds een stapje achteruit doen, om objectiever te kijken.” 

Van anders kijken naar anders doen 

Meervoudig perspectief blijft niet bij reflectie. De volgende vraag is: hoe kun je niet alleen anders kijken, maar ook anders doen? 

Hoe werk je aan relaties? Hoe zorg je dat mensen zich gezien en betrokken voelen? Welke stemmen hoor je nog niet? En hoe benut je de kracht van alle verschillende mensen in een team of een wijk? 

Dat vraagt om gesprekken waarin ruimte is voor verschil. Om vragen te stellen. Om van positie of toon te durven veranderen. En steeds opnieuw: om relatie te maken. 

Zo wordt meervoudig perspectief zichtbaar in de praktijk: in hoeveel ruimte je maakt voor het perspectief van een ander, en dat steeds weer laat zien en agendeert. 

Trainers als aanjagers 

Daar ligt een belangrijke rol voor onze Vreedzame trainers. 

De inspiratiesessie eindigt niet wanneer iedereen naar huis gaat. De trainers nemen het ruimte maken voor meervoudig perspectief mee de scholen en de wijken in.  Zo zijn trainers aanjagers van het gesprek op het niveau van de kinderen, de groep, de leerkrachten en (mede)opvoeders en de beslissers. 

Want samenleven met verschillen vraagt aandacht. Het vraagt nieuwsgierigheid naar elkaar, juist wanneer perspectieven uiteenlopen.  

Het gesprek blijft nodig. 

En zo ging iedereen na deze inspiratiesessie met een bril vol nieuwe perspectieven naar huis. Met nieuwe inzichten, inspiratie én de ervaring dat we niet alleen staan in de vraagstukken waar we in onze scholen en wijken aan werken. 

Om te blijven kijken. Te blijven vragen. Te blijven luisteren. En relatie te blijven maken. 

We zijn allemaal verschillend. En we horen bij elkaar.